Zastanawiałeś się kiedyś, co zrobić, gdy odnajdziesz na strychu stare, rodzinne dokumenty albo książki przesiąknięte zapachem wilgoci i widocznie zaatakowane przez pleśń lub owady? Dla wielu z nas takie znaleziska mają wartość nie tylko sentymentalną, ale często także historyczną czy prawną. Niestety – czas i warunki przechowywania potrafią zdziałać swoje. Na szczęście istnieje sprawdzona metoda ratunkowa: fumigacja ksiąg i aktów.
W tym artykule opowiem, na czym polega fumigacja, kiedy warto ją wykonać, jak wygląda cały proces oraz gdzie w Polsce można z niej skorzystać – również jako osoba prywatna.
Fumigacja to proces odkażania papierowych materiałów – takich jak książki, dokumenty czy archiwalia – za pomocą specjalistycznych gazów. Zabieg ten stosuje się wtedy, gdy materiały są zainfekowane przez pleśń, bakterie lub zamieszkiwane przez owady niszczące papier (np. rybiki, kołatki, skórniki). Fumigacja pozwala zatrzymać postępujące zniszczenia, zanim będzie za późno.
Tego typu problemy często pojawiają się w przypadku zbiorów trzymanych w piwnicach, na strychach, w garażach – wszędzie tam, gdzie występuje podwyższona wilgotność, kurz i brak odpowiedniej wentylacji. Dla wielu osób momentem przełomowym jest odziedziczenie domowego archiwum rodzinnego – pełnego świadectw, listów, starych książek, które niestety nie przetrwały czasu w idealnym stanie.
Fumigacja ksiąg i aktów nie tylko zatrzymuje rozwój grzybów czy bakterii, ale także usuwa wszelkie formy życia, które mogły zasiedlić papier. Dzięki temu zbiory można dalej bezpiecznie przechowywać lub przekazać kolejnym pokoleniom.
Proces fumigacji przebiega w kilku etapach i zawsze odbywa się w kontrolowanych warunkach – nie jest to coś, co można przeprowadzić w domu. Oto, jak wygląda taki zabieg:
Cały zabieg trwa zazwyczaj od 4 do 7 dni, a jego efekt to w pełni odkażone zbiory – wolne od zapachów stęchlizny, pleśni i pozostałości po owadach.
Dla wielu klientów prywatnych to podstawowe pytanie – i bardzo słuszne. Odpowiedź brzmi: tak, jeśli wykonana jest profesjonalnie.
Gaz używany podczas fumigacji jest trujący dla organizmów żywych, ale po zakończonym zabiegu i odpowiednim wietrzeniu nie pozostaje na materiałach. Dobrze wykonana fumigacja nie niszczy papieru, nie wpływa na kolor atramentu ani nie powoduje odkształceń książek. Co więcej – po zabiegu książki nie wydzielają żadnych nieprzyjemnych zapachów i są całkowicie bezpieczne do trzymania w domu, czy nawet w pokoju dziecka.
Czasem słyszy się o innych domowych sposobach, takich jak mrożenie książek czy ozonowanie. Owszem, mogą one być pomocne w bardzo wczesnym stadium problemu, ale nie eliminują wszystkich zagrożeń – szczególnie ukrytych larw, jaj owadów czy zarodników głęboko w strukturze papieru.
