Zalanie archiwum, kancelarii, biblioteki lub firmowej dokumentacji to sytuacja, która może doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia cennych materiałów papierowych. Woda bardzo szybko wnika w strukturę papieru, powodując deformacje, rozwarstwienia, nieprzyjemny zapach oraz rozwój groźnych mikroorganizmów. W praktyce już po kilkudziesięciu godzinach od zalania na dokumentach może pojawić się pleśń, która błyskawicznie niszczy księgi, akta i dokumentację archiwalną.
Właśnie dlatego profesjonalna fumigacja ksiąg i aktów po zalaniu jest jednym z najważniejszych procesów ratowania dokumentów przed całkowitym zniszczeniem. Odpowiednio przeprowadzona dezynfekcja pozwala zatrzymać rozwój pleśni, grzybów i bakterii, a jednocześnie zabezpieczyć materiały archiwalne przed dalszą degradacją.
Papier jest materiałem organicznym wyjątkowo podatnym na działanie wilgoci. Po zalaniu dochodzi nie tylko do uszkodzeń mechanicznych, ale również do bardzo szybkiego namnażania mikroorganizmów. Szczególnie niebezpieczne są:
Wysoka wilgotność i ograniczony dostęp powietrza tworzą idealne warunki do degradacji papieru. W praktyce oznacza to, że im dłużej dokumenty pozostają mokre, tym większe ryzyko ich całkowitego zniszczenia.
Dlatego fumigacja ksiąg i aktów po zalaniu powinna zostać wykonana możliwie jak najszybciej.
Fumigacja to profesjonalny proces dezynfekcji dokumentów i materiałów archiwalnych mający na celu eliminację:
W przypadku zalanych dokumentów fumigacja odgrywa kluczową rolę, ponieważ pozwala zahamować proces biologicznego niszczenia papieru oraz ograniczyć ryzyko dalszego skażenia archiwum.
Każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny. Znaczenie ma zarówno stopień zalania, jak i rodzaj papieru, wiek dokumentów oraz czas, jaki upłynął od kontaktu z wodą.
Profesjonalny proces ratowania dokumentów zwykle obejmuje:
Najważniejsze jest szybkie oddzielenie mokrych dokumentów oraz ograniczenie dalszego zawilgocenia.
Dokumenty przygotowywane są do dalszych etapów dezynfekcji i stabilizacji.
Na tym etapie eliminowane są mikroorganizmy odpowiedzialne za rozwój pleśni i degradację papieru.
Materiały archiwalne są odpowiednio zabezpieczane przed ponownym skażeniem biologicznym.
W przypadku szczególnie cennych materiałów możliwe jest wdrożenie dodatkowych działań konserwatorskich.
Pleśń stanowi ogromne zagrożenie nie tylko dla samych dokumentów, ale również dla ludzi mających kontakt z archiwum. Zarodniki bardzo łatwo rozprzestrzeniają się na kolejne materiały papierowe, powodując lawinowe niszczenie zbiorów.
Objawy skażenia dokumentów pleśnią to między innymi:
W takich sytuacjach fumigacja ksiąg i aktów staje się koniecznością.
Profesjonalna dezynfekcja powinna zostać wykonana szczególnie wtedy, gdy:
Im szybciej zostanie wykonana fumigacja ksiąg i aktów, tym większa szansa na uratowanie dokumentów.
To jeden z najczęściej popełnianych błędów. Samodzielne czyszczenie dokumentów bardzo często prowadzi do ich trwałego uszkodzenia. Nieodpowiednie środki chemiczne lub niekontrolowane suszenie mogą spowodować:
